Wat je op tv ziet: de VAR, de doellijn en de buitenspellijnen
De VAR mag de scheidsrechter alleen helpen bij een duidelijke fout of een ernstig gemist voorval, en alleen bij vijf soorten beslissingen: doelpunt of geen doelpunt, strafschop of geen strafschop, een rode kaart, een kaart aan de verkeerde speler en, als de competitie dat afspreekt, een verkeerd toegekende hoekschop. De scheidsrechter beslist altijd eerst zelf, en alleen hij neemt de eindbeslissing. De vinger aan het oor is een check, de rechthoek in de lucht een review. Bij jouw wedstrijd zijn er een scheidsrechter en twee clubgrensrechters, en wat zij zagen is wat er gebeurde.
Wie de VAR is
De videoscheidsrechter is een wedstrijdofficial: een huidige of voormalige scheidsrechter die in een aparte ruimte naar de beelden kijkt, met een assistent-VAR en een of meer replay operators. Hij hoort alles wat de scheidsrechter en de assistenten zeggen en kan zelf alleen spreken door een knop in te drukken. Niemand mag zomaar die ruimte in: een speler of teamofficial die er naar binnen gaat, krijgt rood.
Bij welke vijf beslissingen hij mag helpen
| Soort beslissing | Wat de VAR dan bekijkt |
|---|---|
| doelpunt of geen doelpunt | een overtreding of buitenspel in de aanloop, een bal die al uit was, de bal die wel of niet geheel over de lijn ging, een overtreding bij een strafschop |
| strafschop of geen strafschop | de overtreding zelf, de plaats (binnen of buiten het strafschopgebied), een overtreding van de aanvallers in de aanloop |
| rode kaart | ernstig gemeen spel, een gewelddadige handeling, bijten of spugen, een ontnomen duidelijke scoringskans, grove taal, en sinds dit seizoen een duidelijk onjuiste tweede gele kaart |
| de verkeerde speler | als de scheidsrechter de kaart aan de verkeerde speler geeft; de kaart gaat naar de juiste speler |
| een verkeerd toegekende hoekschop | alleen als de competitie dat heeft afgesproken, en alleen als het meteen kan zonder de hervatting op te houden |
Alles daarbuiten bestaat voor de VAR niet. Een inworp, een vrije schop op het middenveld, een gele kaart voor commentaar: daar kijkt hij niet naar, ook niet als de televisie de herhaling tien keer laat zien. En de tweede misvatting: "de VAR heeft het afgekeurd" kan niet. De scheidsrechter neemt altijd eerst zelf een beslissing, ook als hij besluit door te laten spelen. Die verandert alleen als de beelden onomstotelijk laten zien dat ze duidelijk fout was. De VAR mag een herziening aanraden, meer niet.
De stille check en de review
De VAR bekijkt automatisch elke situatie die onder de vijf soorten valt. Meestal merkt niemand daar iets van: de beelden laten geen duidelijke fout zien en het spel loopt door. Daarom hoeft een trainer of speler nooit om een check te vragen. Moet de hervatting even wachten, dan houdt de scheidsrechter een vinger tegen zijn oortje met zijn andere arm gestrekt: hij krijgt informatie, meer niet. Ziet de VAR mogelijk een duidelijke fout, dan meldt hij dat en beslist de scheidsrechter of hij een review start. Dan tekent hij met beide handen een rechthoek in de lucht: het tv-gebaar.
| Wat het is | Wie kijkt | Waarvoor |
|---|---|---|
| review door de VAR alleen | de VAR beschrijft wat op de beelden te zien is, de scheidsrechter beslist op het veld | feiten: stond een speler buitenspel, was de overtreding binnen of buiten het strafschopgebied, waar raakte de bal de arm, was de bal uit |
| on-field review | de scheidsrechter loopt naar het scherm langs de lijn en kijkt zelf | beoordelingen: hoe hard was het duel, maakte de arm het lichaam groter, beïnvloedde de speler in buitenspelpositie een tegenstander |
Het scherm staat in een gemarkeerd vak buiten het veld; een speler die daar naar binnen loopt, krijgt geel. Vertraagde beelden zijn voor feiten, zoals de plek van een overtreding; hoe hard een overtreding was en of een arm hands opleverde, bekijkt de scheidsrechter op normale snelheid. Er staat geen klok op een review: een goede beslissing weegt zwaarder dan een snelle. Aan het eind maakt hij opnieuw het tv-gebaar en maakt hij zijn beslissing bekend, in sommige competities ook over de stadionmicrofoon.
- De on-field review, hoe werkt het precies? (2:06)Bij een zwart-witte fout meldt de VAR het alleen; bij een beoordeling gaat de scheidsrechter zelf naar het scherm. Uit 2017, het eerste seizoen met het scherm langs de lijn; de werkwijze is nog dezelfde.
- Cox krijgt rode kaart | Heracles - Fortuna | VAR Moment (2:39)Je hoort de VAR in Zeist: eerst geen strafschop van de scheidsrechter, dan de check, het advies om te komen kijken, de beelden op volle snelheid en ingezoomd, en de beslissing: strafschop en rood. Uit 2020.
- Geldig doelpunt voor Willem II | ARAG KNVB VAR Moment van de Week (2:25)Geen scherm nodig: de VAR loopt de hele aanval na, van de eerste pass naar voren tot het schot, checkt buitenspel en meldt: correct doelpunt. Uit 2020.
Waarom de vlag omlaag blijft
De assistent-scheidsrechter vlagt op tv niet meteen voor buitenspel. Dat uitstel mag alleen bij een overduidelijke aanvallende situatie, als een speler op het punt staat te scoren of vrij op het doel afgaat. Levert de aanval een doelpunt, een strafschop of een hervatting voor de aanvallers op, dan gaat de vlag alsnog omhoog en wordt het buitenspel beoordeeld. Zo gaat er geen doelpunt verloren door een te vroege vlag.
Wat de VAR niet doet
- Is het spel na een voorval onderbroken en weer hervat, dan is het voorbij. Alleen voor een verkeerde speler bij een kaart en voor geweld, spugen, bijten of uitzonderlijk grove taal mag de scheidsrechter dan nog een review starten.
- Een beslissing over een hervatting, zoals een inworp of een hoekschop, kan na de hervatting nooit meer veranderen.
- Een gele kaart die geen tweede gele is, wordt alleen bekeken om de juiste speler te vinden.
- Spelers en teamofficials mogen niet proberen een review te beïnvloeden. Wie zelf overdreven het tv-gebaar maakt, krijgt geel.
- Valt de techniek uit of beslist de VAR verkeerd, dan blijft de wedstrijd gewoon geldig.
Doellijntechnologie en de buitenspellijnen
Doellijntechnologie doet één ding: ze stelt vast of de bal geheel over de doellijn is gegaan. Binnen een seconde trilt het horloge van de scheidsrechter; het signaal gaat alleen naar de officials, niet naar het stadion. De lijnen die je bij een buitenspelbeslissing ziet, komen uit de semi-geautomatiseerde buitenspeltechnologie: die meet de posities van de spelers en stuurt ze meteen naar de VAR. Let op wat ze meet: de positie, het feit. Of een speler in buitenspelpositie ook strafbaar is, blijft een beoordeling van mensen.
De rest van het betaald voetbal
| Wat je ziet | Wat het is |
|---|---|
| een vierde man bij de bank met een bord | de 4e official: wissels, uitrusting, reserveballen, de instructiezone en het bord met de minimale extra tijd |
| twee extra officials naast het doel | aanvullende assistent-scheidsrechters: bal over de doellijn, hoekschop of doelschop, de doelverdediger die bij een strafschop te vroeg van zijn lijn komt |
| oortjes en trillende vlaggen | de officials mogen apparatuur gebruiken om met elkaar te praten |
| een cameraatje op de borst van de scheidsrechter | een bodycam; alleen als de competitie de camera levert en over de beelden gaat |
| een hesje onder het shirt | draagbare meetapparatuur die prestaties en posities registreert |
| ballenjongens met een bal klaar | extra ballen rond het veld; de scheidsrechter bepaalt wanneer ze worden gebruikt |
En jouw wedstrijd
Een competitie mag techniek gebruiken voor het VAR-protocol, voor de bal in en uit het spel en voor buitenspel. Dat betekent ook dat het gebruik van beelden buiten zo'n afspraak om verboden is. De scheidsrechter van jouw wedstrijd mag dus niet even naar het filmpje van een ouder kijken, hoe duidelijk dat ook lijkt. Wat hij en zijn twee assistenten zagen, is wat er gebeurde. Roept iemand op zaterdag om de VAR, bedenk dan dat de scheidsrechter en twee clubgrensrechters alles zijn wat er is. Help ze door rustig te blijven.
Gehoord op tv
Wat iemand op tv zegt, mag je naast de spelregels leggen. Een paar voorbeelden; trek zelf de conclusie.
| Op tv hoor je | De spelregels zeggen |
|---|---|
| "De VAR heeft het doelpunt afgekeurd" | de VAR adviseert; alleen de scheidsrechter beslist, op het veld of aan het scherm |
| "Daar had de VAR even naar moeten kijken" (bij een inworp) | de VAR kijkt alleen naar doelpunten, strafschoppen, rode kaarten, een verkeerde speler en, als de competitie dat afspreekt, een hoekschop |
| "Hij moet gewoon naar het scherm gaan" | de scheidsrechter gaat naar het scherm voor een beoordeling; een feit, zoals de plek van een overtreding, handelt de VAR af |
| "Dit duurt veel te lang" | er staat geen tijdslimiet op een review; de juiste beslissing weegt zwaarder dan een snelle |
Meer VAR-momenten van de KNVB
Acht clips van het kanaal van de KNVB, uit de seizoenen 2017 tot en met 2020; de werkwijze van de VAR is sindsdien dezelfde gebleven en elke clip is nagekeken tegen het spelregelboek van dit seizoen. Elke link opent de video op YouTube.
- Voorbeelden | VAR Moment (1:31)Drie momenten uit 2018: de scheidsrechter bevestigt na het scherm een strafschop, keurt een doelpunt af om een duw en geeft alsnog een strafschop.
- Videoscheids: Zo kwam de rode kaart van Kali tot stand (1:12)De scheidsrechter geeft geel, de VAR ziet de noppen op de enkel en adviseert rood. Uit 2017, de eerste maanden van de VAR in Nederland.
- Staat Tadić buitenspel? | ARAG VAR Moment van de Week (1:27)Een stille check: de VAR legt het moment van spelen vast, trekt de lijn en ziet dat de aanvaller gelijk staat. Doelpunt. Uit 2019.
- Gakpo staat buitenspel | PSV - NAC Breda | VAR Moment (2:19)De assistent twijfelt, de VAR legt het moment van spelen stil: buitenspel, doelpunt afgekeurd. Uit 2019.
- Treffer De Leeuw goedgekeurd | ARAG KNVB VAR Moment van de Week (2:56)De scheidsrechter wacht met de aftrap tot de VAR de buitenspelcheck heeft afgerond. Geen buitenspel, doelpunt. Uit 2020.
- Diemers krijgt strafschop | Feyenoord - Fortuna | VAR Moment (2:25)De scheidsrechter laat doorspelen; de VAR adviseert een on-field review voor een strafschop en krijgt gelijk. Uit 2020.
- Een handsbal van FC Twente? | ARAG KNVB VAR Moment van de Week (2:57)De aanvaller krijgt de bal op de hand vlak voordat hij scoort. Na het scherm: geen doelpunt. Uit 2019; scoren direct na hands telt ook nu niet, ook als het per ongeluk is.
- ARAG KNVB VAR Moment van de Week: Wereldgoal FC Emmen afgekeurd (2:05)Een prachtig doelpunt, maar in de aanloop houdt een aanvaller een verdediger aan het shirt vast. Na het scherm: afgekeurd. Uit 2019.
Situaties op het veld
Wat is de juiste beslissing? Klik op een situatie voor het antwoord.
De scheidsrechter geeft een strafschop en geel aan de verkeerde speler; de VAR ziet dat nummer 2 de overtreding maakte.
De kaart gaat naar de juiste speler, de strafschop blijft staan. Of het terecht een kaart was, wordt alleen bij een rode kaart opnieuw bekeken.
Een commentator zegt dat de VAR een inworp verkeerd heeft laten gaan.
De VAR kijkt niet naar inworpen. Hij mag alleen helpen bij een doelpunt, een strafschop, een rode kaart, een verkeerde speler en, als de competitie dat afspreekt, een hoekschop.
Bij een amateurwedstrijd roept een ouder dat de scheidsrechter het filmpje op zijn telefoon moet bekijken.
Dat mag niet. Beelden mogen alleen in een competitie met een afspraak daarover; bij jouw wedstrijd telt wat de scheidsrechter en zijn assistenten zagen.
Veelgestelde vragen over de VAR
Kan de VAR een gele kaart terugdraaien?
Nee. Een gele kaart wordt alleen bekeken om de juiste speler te vinden, behalve als het een duidelijk onjuiste tweede gele kaart is; die valt sinds dit seizoen onder de rode kaart.
Hoe lang mag een review duren?
Er staat geen tijdslimiet op. Een goede beslissing weegt zwaarder dan een snelle.
Wat test de IFAB op dit moment?
Op het WK van 2026 mocht de VAR ook helpen bij een overtreding van een aanvaller voordat de bal bij een hoekschop of een vrije schop in het spel was, als daar een doelpunt, een strafschop of een rode kaart uit voortkwam. Dat is een pilot; in de spelregels van dit seizoen staat het niet.